Ambtenaren na invoering Wnra beter beschermd

5 april 2018 – Na de invoering van de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) in 2020 wordt het ontslag van een ambtenaar wellicht lastiger dan nu. Ambtenaren krijgen dan namelijk extra rechtsbescherming, waarbij een externe partij vooraf beoordeelt of het ontslag terecht is.

Blijf nu op de hoogte

32476 ambtenaren ontvangen al updates over de ontwikkelingen rondom hun salaris. (Ook voor onderwijs)

Gratis Salarisupdates
Dat meldt Binnenlands Bestuur.

Waar bij menig ambtenaar nog het beeld leeft dat hij of zij na de invoering van de Wnra per 1 januari 2020 makkelijker ontslagen kan worden, lijkt het tegenovergestelde het geval. Nu nog neemt het bestuursorgaan – zoals het college van B&W of een minister – het ontslagbesluit. Daar gaat een voornemen aan vooraf, waarover de ambtenaar wordt gehoord. Is het ontslagbesluit eenmaal genomen, dat is het ontslag een feit. De ontslagen ambtenaar kan wel in bezwaar bij het bestuursorgaan en daarna nog in beroep bij de bestuursrechter – en eventueel nog in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep. “Maar de kern is: hij moet zelf in actie komen tegen zijn ontslag. En snel ook: dient hij zijn bezwaarschrift later dan zes weken in, dan heeft het ontslagbesluit rechtskracht en kan hij er niet meer tegenop komen”, aldus advocaat arbeids- en ambtenarenrecht Loe Sprengers in een interview met Binnenlands Bestuur.

Externe ontslagbeoordeling
Vanaf 2020 moet de werkgever in actie komen om het aangekondigde ontslag door te zetten. Wanneer de ambtenaar zich tegen het ontslag verzet, bekijkt een externe instantie of de reden van het ontslag wel terecht is.  “Dat is nieuw”, zegt Sprengers. Bij een ontslag om bedrijfseconomische of organisatorische redenen of langdurige ziekte toetst het UWV of het ontslag mag worden doorgezet. Daarnaast zijn er nog zes persoonsgebonden ontslaggronden, zoals slecht functioneren, gebrek aan vertrouwen of gewetensbezwaren van de ambtenaar waardoor hij zijn werk niet kan doen. In de nieuwe situatie worden die ontslaggronden getoetst door de kantonrechter. Door die extra rechtsbescherming in de voorfase gaan ambtenaren er op vooruit, vindt Sprengers. “Doe je als ambtenaar niks na het aangekondigde ontslag, dan moet de werkgever die stap naar het UWV of de kantonrechter zetten. Dat is winst voor de ambtenaar.”

Financiële vergoeding
Ook op een ander punt ligt het initiatief bij de overheidswerkgever, zegt Sprengers. “Deze zal vaak een beëindigingsovereenkomst voorstellen. Dan komt de WW-uitkering van de ontslagen ambtenaar niet in gevaar. Centraal in deze procedure staat dat partijen er onderling uit willen komen. Maar die overeenkomst heeft een prijskaartje, vaak in de vorm van een financiële vergoeding aan de ex-ambtenaar.”

Transitievergoeding
Voor niet-ambtenaren is er sinds 2015 de Wet werk en zekerheid (WWZ). Voor die tijd toetste de kantonrechter of er ‘gewichtige redenen’ waren iemand te ontslaan. Dat bepaalde de hoogte van de ontslagvergoeding, zonder hoger beroep. Een snelle procedure. “Het duurde maar zes weken en dan wist iedereen waar hij aan toe was. Dat was een van de redenen voor overheidswerkgevers om de stap naar het civiele ontslagrecht te willen maken: zo’n snel, dus aantrekkelijk ontslagtraject moest ook gaan gelden voor ambtenaren.” Met de Wwz kunnen medewerkers echter wel in hoger beroep bij het gerechtshof en in cassatie bij de Hoge Raad. Sprengers: “De ontslagprocedures waarmee later ook ambtenaren te maken krijgen, zullen daarom vaak niet meer zo vlot zijn afgelopen. En kon de kantonrechter voorheen een onvoldragen ontslagdossier compenseren met geld, nu heeft die minder ruimte. We kennen immers een transitievergoeding waarvan de hoogte wettelijk is bepaald. De kantonrechter kan alleen daarboven nog een billijke vergoeding toekennen als de werkgever een groot aandeel had in het ontslag.”

Herplaatsing
Of ambtenaren in de toekomst moeilijker ontslagen kunnen worden, hangt volgens Sprengers vooral af van de grootte van de overheidswerkgever. “Van een grote instelling wordt meer verwacht. Voordat iemand kan worden ontslagen, moet zijn onderzocht of deze ambtenaar niet had kunnen worden herplaatst. In kleine gemeenten is die mogelijkheid er vaak niet. Als herplaatsing niet lukt, ligt een ontslag eerder voor de hand. Maar qua ontslaggrond maakt het heden en de toekomst niet veel uit.”

Door: Redactie Ambtenarensalaris