Normalisering ambtenaren: standaard salarissen niet meer heilig

17 november 2016 – Er is nog veel onduidelijkheid na de instemming van de Eerste Kamer met het afschaffen van de ambtenarenstatus. Wel is duidelijk dat er grote veranderingen aankomen, zoals nieuwe cao’s. Ook zijn de standaard ambtenarensalarissen zoals die nu gelden niet langer heilig.

‘Normale’ werknemer
Zo’n 800.000 ambtenaren krijgen straks een regulier arbeidscontract met dezelfde ontslagregels als in de marktsector (ambtenaren bij politie, defensie en de rechterlijke macht vallen buiten de nieuwe wet). Een ambtenaar kan nu nog twee keer bij zijn werkgever bezwaar maken tegen zijn ontslag. Daarna kan hij nog verhaal proberen te halen bij de bestuursrechter en de Centrale Raad van Beroep. Na het ingaan van de nieuwe wet kan een ambtenaar als een ‘normale’ werknemer alleen nog bij de kantonrechter terecht; in hoger beroep gaan is er niet meer bij. De procedures worden dus weliswaar korter, maar volgens de deskundigen is een ambtenaar onder het gewone arbeidsrecht net zo goed beschermd als nu.

Honderden wetten aanpassen
Verder is er nog weinig bekend over de gevolgen van de normalisering van de ambtenarenstatus. Volgens Jaap Uijlenbroek en Barend Barentsen, beide hoogleraar Arbeidsverhoudingen Publieke Sector, moeten toekomstige gesprekken aan verschillende onderhandelingstafels en meerdere rechterlijke uitspraken helderheid bieden. De komende jaren moeten waarschijnlijk honderden wetten worden aangepast om de ambtenarenstatus daadwerkelijk gelijk te schakelen.

Standaard salaris niet meer heilig
De huidige cao’s komen in de nieuwe situatie te vervallen. Het is denkbaar dat gemeenten hun eigen cao’s gaan samenstellen. Het standaard salaris van gemeenteambtenaren is dan niet meer heilig. “In theorie kunnen gemeenten zelf bepalen hoeveel ze hun ambtenaren voor bepaalde functies betalen”, vertelt Barend Barentsen. “Dat kan helpen wanneer een gemeente geen geschikte persoon voor een baan kan vinden. Ambtenaren kunnen dan inderdaad gaan shoppen bij concurrerende gemeenten. Ze hebben in dat opzicht een hoop vrijheid gekregen.” Toch gelooft de hoogleraar niet dat dit snel op grote schaal zal gebeuren. “Driehonderd verschillende cao’s is ook wel erg extreem.”

Laatste stapje
De gemiddelde ambtenaar zal in de praktijk nog niet heel snel iets merken van de veranderde status volgens professor Uijlenbroek. “Het aardige is dat het burgerlijk recht de laatste jaren al op het ambtenarenrecht is gaan lijken. En andersom is de normalisering voor de ambtenaren ook al een tijd gaande”, vertelt de professor. “Al sinds de jaren tachtig wordt de ambtelijke status zo veel mogelijk geharmoniseerd met de privaatrechtelijke arbeidsovereenkomst. Denk aan het stakingsrecht dat ambtenaren eerder niet hadden, werknemersverzekering die ook voor ambtenaren waren en bijvoorbeeld de wet op ondernemingsraden. In feite is deze normalisering slechts het laatste stapje.”

Door: Redactie Ambtenarensalaris