Wat is het Individueel Keuze Budget (IKB) bij Defensie?

Sinds 1 januari 2025 hebben defensiemedewerkers net als ambtenaren bij rijksoverheid, gemeenten, provincies, waterschappen en politie, een Individueel Keuze Budget (IKB) zoals afgesproken in het Arbeidsvoorwaardenakkoord Defensie 2024.

Opbouw IKB Defensie

Medewerkers bouwen maandelijks IKB op ter waarde van 16,33 procent van de bezoldiging. Dit percentage is opgebouwd uit:

• 8 procent vakantietoeslag
• 8,33 procent eindejaarsuitkering

Door de invoering van het IKB worden het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering niet meer als aparte bedragen uitbetaald, maar bouwen medewerkers dit maandelijks op in het IKB en kunnen zij dit budget vrij besteden binnen de vastgestelde bestedingsdoelen.

Bestedingsdoelen IKB

Je bepaalt maandelijks zelf wat je met het opgebouwde IKB doet. Laat je het uitbetalen, koop je er uren voor of gebruik je het voor een van de fiscale doelen? Je kunt niet meer budget gebruiken dan je tot dan toe hebt opgebouwd. Je kunt het budget ook laten staan en op een later moment gebruiken. Budget dat in december nog over is, wordt die maand uitbetaald met het salaris. In het nieuwe kalenderjaar bouw je opnieuw IKB op.

Je kunt het IKB gebruiken voor:

• laten uitbetalen als extra salaris
• structurele bestedingsdoelen uit de cafetariaregeling Defensie
• kopen van maximaal 104 uur per jaar
• maximaal 15 procent van het salaris kan maandelijks worden benut voor de uitruil van de tegemoetkoming woon-werkverkeer
• het maandelijkse verschil tussen de tegemoetkoming in de kosten van eigen vervoer voor woon-werkverkeer en het fiscaal maximum
• een fiets voor persoonlijk gebruik, inclusief fietsaccessoires en een fietsverzekering
• een accu of elektrische onderdelen voor een fiets
• een computer die ook te gebruiken is voor werk of studie, inclusief computeraccessoires en een computerverzekering
• de betaling van de vakbondscontributie

Defensie verwacht de mogelijkheden van het IKB in de toekomst verder uit te breiden. Als voorbeeld noemen de bonden de uitbreiding van het spaarverlof van 50 naar 100 weken of een sportschoolabonnement.

Fiscaal voordeel

Laat je het IKB niet uitbetalen, maar gebruik je het bijvoorbeeld voor een van de fiscale doelen zoals de aanschaf van een nieuwe fiets, computer of voor de betaling van de vakbondscontributie, dan profiteer je van een fiscaal voordeel. Over IKB-budget dat je laat uitbetalen betaal je belasting, net als over je salaris. Voor fiscale doelen geldt dit niet. Het bedrag dat je aan het fiscale doel besteedt mag je uitruilen tegen IKB-budget. Je ontvangt het bedrag (maximaal 1.500 euro)  dan netto zonder er belasting over te betalen.

Kopen en opbouwen van IKB-uren

Van je IKB-budget mag je jaarlijks maximaal 104 IKB-uren kopen. Dit maximum van 104 geldt bij een fulltime aanstelling van 38 uur per week. Werk je minder, dan kun je naar rato een maximaal aantal uren kopen. Voor het kopen van IKB-uren betaal je 25 procent van je kale (bruto-)uurloon.

Naast het kopen van uren, kun je jaarlijks ook nog 104 IKB-uren opbouwen door wekelijks 1 of 2 uur meer te werken dan het aantal uur waarvoor je bent aangesteld. Heb je bijvoorbeeld een aanstelling van 38 uur per week, maar werk je wekelijks 40 uur, dan bouw je iedere week 2 IKB-uren op. Samen met de maximaal 104 uur die je van je IKB-budget mag kopen, kun je zo maximaal 208 IKB-uren per jaar opbouwen.

IKB-uren kopen òf meer gewerkte uren uitbetalen

In plaats van de meer gewerkte uren op te bouwen als IKB-uren, kun je ze ook laten uitbetalen. Die keuze kun je wekelijks maken. Wel geldt dat als je kiest voor het laten uitbetalen van meer gewerkte uren, je geen IKB-uren kunt kopen! Koop je in een bepaald jaar IKB-uren, dan kun je in dat jaar dus geen meer gewerkte uren laten uitbetalen. De keuze voor IKB-uren kopen òf meer gewerkte uren laten uitbetalen kun je één keer per jaar maken. Dit is goed om in je achterhoofd te houden bij het maken van je keuze.

IKB-spaaruren

Heb je aan het einde van het jaar nog IKB-uren over, dan worden dit automatisch IKB-spaaruren. Deze uren vervallen niet en kun je meenemen naar volgende jaren. Wel geldt een maximum opbouw van 1040 IKB-spaaruren bij een fulltime aanstelling. Werk je minder, dan geldt een maximum naar rato van het aantal uren dat je werkt.

Overgangsperiode Cafetariaregeling Defensie en invoering IKB

De periode tussen 1 juni 2024 en 1 juni 2025 gold als overgangsperiode.

Opbouw en gebruik vakantiegeld 2024

In de oude situatie ontving je jaarlijks in mei je vakantiegeld over de periode juni van het voorgaande jaar tot en met mei van het huidige jaar. Met de invoering van het IKB per 1 januari 2025 heb je in mei 2024 voor de laatste keer het vakantiegeld op deze manier ontvangen. Sinds 1 januari 2025 wordt het vakantiegeld maandelijks toegevoegd aan je IKB. Tijdens de overgangsperiode kon je het vakantiegeld dat je tussen 1 juni 2024 en 31 december 2024 hebt opgebouwd gebruiken voor de bestedingsdoelen uit de cafetariaregeling, laten uitbetalen of gebruiken voor het kopen van extra verlof.

Opbouw en uitbetaling eindejaarsuitkering 2024

De eindejaarsuitkering bouwde je tot en met 2024 jaarlijks op tussen 1 december van het voorgaande jaar en 30 november van het huidige jaar. In december 2024 heb je dan ook nog de gebruikelijke eindejaarsuitkering van 8,33 procent over de maanden december 2023 tot en met november 2024 ontvangen. De over de maand december 2024 opgebouwde eindejaarsuitkering kon je in januari 2025 laten uitbetalen waarbij rekening wordt gehouden met de uitruil van de tegemoetkoming in de reiskosten voor woon-werkverkeer over december 2024.

Geen extra IKB

Om de cafetariaregeling en het IKB gescheiden te houden is het niet mogelijk de in 2024 opgebouwde vakantie- en eindejaarsuitkering toe te voegen aan het IKB-budget.

Beleidsregel flexibilisering arbeidsduur naar IKB

Ook de beleidsregel flexibilisering arbeidsduur is opgenomen in het IKB. Daarmee kun je IKB-uren kopen of verkopen. Deze uren kun je, net als bij de oude flex-verkorten-regeling, kopen voor 25 procent van het uurloon tot een maximum van 96 uur. In de oude regeling betaalde je flexverkorting maandelijks via het salaris. In het IKB worden deze uren in mindering gebracht op het IKB. Om hiervan gebruik te maken, moet je je aanvraag indienen voor de eerste dag van de maand waarin je de uren wilt ontvangen.

IKB ook voor reservisten

Reservisten hebben ook toegang tot het IKB naar rato van het aantal uren dat zij werken. Net als andere defensiemedewerkers kunnen reservisten het IKB-budget laten uitbetalen of inzetten voor fiscale doelen. Het is voor reservisten niet mogelijk om IKB-uren te kopen of op te bouwen.

IKB voor militairen in opleiding (FPS-fase 1)

Ook militairen in FPS-fase 1 bouwen IKB op. Zij kunnen dit laten uitbetalen of gebruiken voor fiscale doelen. Daarnaast kunnen ze, na het afronden van de opleiding, wel IKB-uren opbouwen door wekelijks maximaal 2 uur meer te werken, maar ze kunnen geen IKB-uren kopen.