Welke soorten ambtenaren zijn er?
Bent u werkzaam in de publieke sector, dan bent u ambtenaar. Omdat de publieke sector erg breed is, zijn er veel verschillende soorten ambtenaren.
Rijksambtenaren
Rijksambtenaren zijn in dienst van de overheid, ook wel het Rijk genoemd. Als rijksambtenaar valt u onder één van de ministeries die we in Nederland kennen. Sinds 1 januari 2020 vallen rijksambtenaren via de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) onder het private arbeidsrecht. De eenzijdige aanstelling is vervangen door een tweezijdige arbeidsovereenkomst. De arbeidsvoorwaarden van rijksambtenaren zijn geregeld in de cao Rijk. Het Algemeen Rijksambtenarenreglement (ARAR) en het Bezoldigingsbesluit Burgerlijke Rijksambtenaren 1984 (BBRA) zijn door de Wnra vervallen.
Provincieambtenaren
Een provincieambtenaar werkt bij een van de 12 Nederlandse provincies. De arbeidsvoorwaarden van provincieambtenaren zijn geregeld in de cao Provincies. Ook provincieambtenaren zijn per 1 januari 2020 genormaliseerd via de Wnra. De collectieve arbeidsvoorwaardenregeling provincies (CAP) is door de Wnra vervallen.
Gemeenteambtenaren
Gemeenteambtenaren werken bij een van de Nederlandse gemeenten. Net als voor rijks- en provincieambtenaren, geldt ook voor gemeenteambtenaren per 1 januari 2020 de Wnra. De arbeidsvoorwaarden zijn voortaan geregeld in de cao Gemeenten. De Collectieve Arbeidsvoorwaardenregeling en Uitwerkingsovereenkomst (CAR-UWO) geldt alleen nog voor medewerkers in de veiligheidsregio’s.
Onderwijsambtenaren
Ook het onderwijs hoort bij de publieke sector. Daarom werken ook in het onderwijs ambtenaren. Niet alle medewerkers in het onderwijs zijn ambtenaar. In het bijzonder onderwijs, ofwel onderwijs op godsdienstige basis, werken werknemers. Zij hebben een arbeidsovereenkomst op basis van het private arbeidsrecht en zijn officieel geen ambtenaren. In het openbare onderwijs werken wel ambtenaren. Door de Wnra zijn de rechtsposities van medewerkers in het openbaar en bijzonder onderwijs per 1 januari 2020 aan elkaar gelijk en vallen ook medewerkers in het openbaar onderwijs dan onder het gewone arbeidsrecht. De verschillende onderwijssectoren zoals het primair- en voortgezet onderwijs, hebben ieder een eigen cao waarin de arbeidsvoorwaarden geregeld zijn.
Politieambtenaren
De politie hoort ook bij de publieke sector. Daarom zijn de mensen die bij de politie werken, officieel allemaal ambtenaar. Vrijwel alle politiemedewerkers, enkele uitzonderingen daargelaten, zijn politieambtenaar. Voor politieambtenaren geldt de cao Politie. De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) is op politieambtenaren niet van toepassing.
Defensieambtenaren
Ook defensie behoort tot de overheid. Wel wordt defensie als een los onderdeel van de publieke sector gezien. Daarom zijn mensen die bij defensie werken geen rijksambtenaren, maar worden zij defensieambtenaren genoemd. Ook hebben zij eigen arbeidsvoorwaarden. Defensie bestaat uit verschillende onderdelen: Marine, Landmacht, Luchtmacht en Marechaussee. Iedereen die bij de Marine, Landmacht, Luchtmacht of Marechaussee werkt, is defensieambtenaar. Net als politieambtenaren zijn defensieambtenaren uitgezonderd van de Wnra.
Nieuwe ambtenaren door invoering Wnra
Sinds de invoering van de Wnra zijn er nieuwe ambtenaren bijgekomen. Het gaat om werknemers van organisaties die in de Ambtenarenwet 2017 zijn gedefinieerd als ‘overheidswerkgever’. Dit geldt bijvoorbeeld voor medewerkers van het UWV, de Sociale Verzekeringsbank (SVB), De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM), het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR), Cultuurfondsen, Stichting Vervangingsfonds en Stichting Participatiefonds. Ook deze ambtenaren hebben de ambtenarenstatus en vallen onder de Ambtenarenwet 2017. Dat betekent onder andere dat zij ook een ambtseed moeten afleggen.
Genormaliseerde en niet-genormaliseerde ambtenaren
Sinds de invoering van de Wnra bestaat er een onderscheid tussen genormaliseerde en niet-genormaliseerde ambtenaren. Ambtenaren die onder de Wnra vallen zijn genormaliseerde ambtenaren. Voor hen geldt naast de Wnra ook de Ambtenarenwet 2017. Alle ambtenaren bij de rijksoverheid, provincies, gemeenten en waterschappen vallen onder de noemer genormaliseerde ambtenaar. Ook medewerkers van overheidswerkgevers zoals de Sociale Verzekeringsbank (SVB), De Nederlandsche Bank, het CBR, CBS en UWV zijn genormaliseerde ambtenaren. Alle overige ambtenaren zoals medewerkers van politie, defensie en de rechterlijke macht, zijn niet-genormaliseerde ambtenaren.