Baankansen PO nemen toe, lerarentekort VO neemt af, MBO kampt met concurrentie
5 december 2016 – Leraren in het primair onderwijs vinden de komende jaren makkelijker een baan. In het voortgezet onderwijs neemt het gebrek aan leraren in zogenoemde tekortvakken af. Het middelbaar beroepsonderwijs heeft vooral te maken met concurrentie van buiten het onderwijs. Dat melden minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker van OCW in een brief aan de Tweede Kamer over de onderwijsarbeidsmarkt.
Primair onderwijs
In het primair onderwijs was het de laatste jaren vooral voor jonge leraren moeilijk een (vaste) baan te vinden, met name in krimpregio’s. Vooral de leerlingendalingen waren hier de oorzaak van. Maar de arbeidsmarkt voor het primair onderwijs herstelt zich. Dat blijkt onder andere uit de ontwikkeling van het aantal vacatures. Afgelopen juni (de belangrijkste wervingsmaand) was het aantal vacatures in het primair onderwijs aanzienlijk hoger dan een jaar eerder. In het westen van het land waren de meeste vacatures, in het noordelijke provincies en in Limburg de minste. Dat komt door het dalend aantal leerlingen in met name de regio’s buiten de Randstad.
Om toch aan het werk te komen, verhuisde een deel van de pabo-afgestudeerden in krimpgebieden de afgelopen jaren naar een andere regio. Zo heeft van de ruim 1.700 afgestudeerden uit Groningen in de periode 2008-2013 ongeveer 19 procent een jaar na het afstuderen een baan op een school buiten de eigen regio. In Limburg vertrok in diezelfde periode 12 procent van de ongeveer 2.200 pabo-afgestudeerden uit die provincie.
Met de aantrekkende arbeidsmarkt is de instroom van pabo-studenten, de belangrijkste bron van nieuwe instroom, de komende jaren meer nodig dan voorheen.
Directievacatures zijn populair
Bussemaker en Dekker melden dat directievacatures in het primair onderwijs populair zijn. In ongeveer de helft van de gevallen melden zich meer dan 30 kandidaten. “Dat komt goed uit, aangezien de komende tien jaar de helft van de schoolleiders de pensioengerechtigde leeftijd zal bereiken. Vermeldenswaardig is dat inmiddels het aantal vrouwelijke schoolleiders voor het eerst het aantal mannelijke overtreft”, zo schrijven ze.
Voortgezet onderwijs
De groei van de werkgelegenheid in het voortgezet onderwijs de afgelopen jaren, lijkt nu af te vlakken. Wel waren er het afgelopen schooljaar meer vacatures dan een jaar eerder. Net als in het primair onderwijs, zijn ook in het voortgezet onderwijs de meeste vacatures in het westen (62 procent) en de minste in het noorden van het land (5 procent). Met name voor de vakken Engels, wiskunde, Nederlands, natuurkunde en scheikunde worden nog leraren gevraagd.
De daling van het aantal leerlingen in het primair onderwijs in de afgelopen jaren, wordt nu ook zichtbaar in het voortgezet onderwijs. Daardoor wordt een afnemende behoefte aan vo-leraren verwacht. Dit valt samen met het feit dat leraren gemiddeld langer doorwerken dan voorheen. De uitstroom aan gepensioneerden, die al jaren was voorzien, valt daardoor deels samen met de verminderde vraag.
Middelbaar beroepsonderwijs
Ook binnen het mbo kampt men met tekorten voor bepaalde vakken. Vooral de specialistische technische vakken zullen de komende jaren problemen geven, net als de tekortvakken die ook in het voortgezet onderwijs worden gegeven (vreemde talen, wiskunde, natuurkunde en scheikunde). Meer dan het po en vo heeft het mbo te maken met concurrentie uit de markt, zeker nu de economie aantrekt. Het afgelopen schooljaar waren er in het mbo aanzienlijk meer vacatures dan het jaar ervoor.
Omdat veel mbo leraren al een carrière in een andere arbeidsmarktsector achter de rug hebben, is de gemiddelde leeftijd, in vergelijking met het po en het vo, relatief hoog. In 2014 was 39 procent van het onderwijsgevend personeel in het mbo ouder dan 55 jaar (in 2008 was dat nog maar 31 procent). Dit betekent dat op termijn veel mbo-docenten uitstromen. De vraag naar nieuwe leraren blijft tot 2019 naar verwachting ongeveer gelijk. Daarna treedt een daling op door een afname van het aantal leerlingen. Door de uitstroom van gepensioneerden de komende jaren neemt de vraag naar docenten op termijn weer toe.
Door: Redactie Ambtenarensalaris